Wspomnienia uczestniczek Europejskiego Forum Innowacyjnych Nauczycieli 2009 w Wiedniu – 23.03 – 27.03.2009 – Teresy Prokowskiej i Anny Wołoszyn.
Naszą wspólną podróż rozpoczęłyśmy we Wrocławiu. Nie bez emocji, gdyż poranne korki do końca trzymały nas w niepewności: zdążymy na pociąg, czy nie? Na szczęście, zdążyłyśmy i po pięciogodzinnej podróży dotarłyśmy na Dworzec Centralny w Warszawie, a następnie na lotnisko. Nowootwarty Terminal nr 2 wywarł na nas duże wrażenie swoją wielkością, przestronnością, świetną organizacją. Gdyby jeszcze projektanci przewidzieli szerszą gamę barw – byłby jeszcze okazalszy. Biało-szara tonacja nieco przytłacza.
Na lotnisku spotkałyśmy się z naszymi towarzyszami podróży – organizatorem wyprawy: menagerem programu Partnerstwo dla Przyszłości, firmy Microsoft - dr Janem Polakiem oraz dziennikarzem „Głosu Nauczycielskiego” – Maciejem Kułakiem.
Lot z Warszawy do Wiednia był bardzo przyjemny. Zapowiedziane przez kapitana turbulencje nad Austrią, spowodowane silnym wiatrem, okazały się niewielkimi drganiami. Wyobraźnia podpowiadała nam hollywoodzkie produkcje filmowe, ale rzeczywistość okazała się całkiem znośna.
O 18.30 wylądowaliśmy na wiedeńskim lotnisku, które w porównaniu z warszawskim, wydaje się bardzo małe. Stamtąd udaliśmy się do hotelu Savoy. Na miejscu okazało się, że Microsoft zapewnił zaproszonym gościom komfortowe warunki. Po zakwaterowaniu w luksusowych pokojach, wybraliśmy się na wieczorny spacer po mieście. Wspaniale oświetlone Stare Miasto wywarło na nas ogromne wrażenie. Doszliśmy do serca miasta, czyli Katedry Św. Szczepana. Wieże świątyni górują nad najstarszą częścią Wiednia, Fleischmarktem, który jest również najbardziej tętniącym życiem zakątkiem miasta. W malowniczych uliczkach skrywa się wiele restauracji i kawiarenek, przyciągających wieczorem prawdziwe tłumy. Pełen emocji dzień zakończyła kolacja w stylowej austriackiej restauracji i degustacja tradycyjnej potrawy, czyli… białej kiełbasy.
We wtorek, 24 marca, udaliśmy się do pałacu Hofburg. Tutaj, w eleganckich salach centrum kongresowego, spotkali się innowacyjni nauczyciele z 47 krajów Europy. Ponad 170 pedagogów przygotowało prezentacje 72 projektów, nagrodzonych w krajowych edycjach konkursu Innowacyjny Nauczyciel 2008. Całe przedpołudnie zajęło nam przygotowanie wystawek, promujących nasze projekty, szkoły i miasta.
Polskie stoiska zaprezentowały dwa różne projekty, dla różnych grup wiekowych. Projekt ze Szkoły Podstawowej z Bolesławca dotyczył organizacji i działalności koła redakcyjnego gazetki szkolnej „Młody Reporter”. Innowacyjność tego projektu polega przede wszystkim na celowym i ukierunkowanym wykorzystaniu technologii informacyjnej podczas procesu tworzenia poszczególnych numerów pisemka. 
Uczniowie przygotowywali się do roli redaktorów, uczestnicząc w kursach e-learningowych, wizytując lokalne media oraz pracując aktywnie podczas warsztatów dziennikarskich. Młodzi redaktorzy nauczyli się korzystać z dyktafonu, kamery i aparatu cyfrowego oraz opracowywać zgromadzone materiały, wykorzystując różne programy komputerowe. Podczas zajęć koła redakcyjnego, pracy metodą projektu (w tym także WebQuestu) - grupowej i indywidualnej – w ciągu jednego roku szkolnego, zredagowali i wydali 6 numerów gazetki szkolnej „Nowinki Jedynki”, 2 informatory dla rodziców oraz folder dla przedszkolaków. Uczniowie sprawdzili się w roli redaktorów poszczególnych wydań, dziennikarzy, przeprowadzających wywiady z ciekawymi ludźmi, czy fotoreporterów, realizujących materiały z interesujących wydarzeń szkolnych. Nauczyli się współpracy i współdziałania w grupie oraz odpowiedzialności za wspólną pracę.
Projekt Anny Wołoszyn ze Żmigrodu, zatytułowany „Marzenia o podatkach” zrealizowali uczniowie gimnazjum. Wykonywane zadania dotyczyły obliczeń procentowych w życiu człowieka. Uczestnicy projektu zapoznali się z pojęciami myto, dziesięcina, podymne, świętopietrze. Dowiedzieli się jak dawniej zbierano podatki, a jak w dzisiejszych czasach wygląda system podatkowy. Wykorzystali arkusz kalkulacyjny do tworzenia symulacji podatkowych. Przedstawili w postaci ilustracji obciążenia podatkowe (ZUS) osób prowadzących działalność gospodarczą, a np. rolników (KRUS). Zabawili się w ministrów finansów i zaproponowali zmiany w naszym systemie podatkowy. 
Realizatorzy projektu opracowali wybrane przez siebie zadania wykorzystując różne źródła wiedzy m.in. Internet, gazety, wywiady, spotkania z osobami pracującymi w biurach rachunkowych, Urzędzie Miejskim w Żmigrodzie. Wytworem pracy uczniów są prezentacje multimedialne, diagramy, quizy, strony www, grafiki oraz krzyżówki. Prace uczniów zostały umieszczone na stronie internetowej projektu.
Po przygotowaniu swoich ekspozycji, gruntownie przyjrzeliśmy się pozostałym prezentacjom. Naszą uwagę zwróciło wiele interesujących przedsięwzięć. Sąsiadująca z naszymi, prezentacja holenderska wyróżniała się atrakcyjną formą i efektownym pokazem w wykonaniu nauczycielki i jej dwóch studentów. Projekt ten pokazywał wykorzystanie tablicy interaktywnej do pracy z najmłodszymi dziećmi. Uwagę wracały także serbskie projekty. Jeden, świetnie dopracowany, dotyczył historii, tradycji i zwyczajów związanych z wypiekiem chleba na świecie. Przez tydzień uczniowie zajmowali się chlebem: odwiedzili lokalne muzeum chleba, w stołówce szkolnej poznawali tajniki jego wypieku, dowiadywali się, jaki chleb jedzą ludzie w różnych krajach. Wszystko fotografowali, filmowali i dokumentowali. Drugi projekt, polegał na stworzeniu specjalnego programu komputerowego, który pokazywał uczniom budowę wewnętrzną żaby.
Były projekty, dotyczące poznawania swoich państw i krajów partnerskich. Litewskie dzieci tworzyły opracowania swojego regionu i okręgu sąsiedniej Finlandii pod kątem ekologicznym. Rumuni pokazali, jak, wchodząc do
Unii Europejskiej, poznawali kraje unijne. Stworzyli mnóstwo ciekawych folderów, prezentacji i innych opracowań. Bułgarski projekt „Podróż przez Bułgarię” został przeprowadzony przez uczniów, pod opieką 25 nauczycieli z 18 różnych miejscowości. Целта на проекта е да представи специфични и интересни места от конкретното населено място през погледа на децата.Jego celem było stworzenie katalogu znanych i ciekawych miejsc, szczególne atrakcyjnych w oczach dzieci. Wszyscy prezentowali atrakcje swoich miejscowości w oryginalny sposób. Jedni promowali krajobraz, inni zabytki, a jeszcze inni lokalnych bohaterów.
Końcowym produktem był bogaty zbiór elektronicznych treści, w tym prezentacje, pliki wideo, strony internetowe, galerie fotografii i prac plastycznych. Efekt można obejrzeć na stronie www.itlearning-bg.net.
Szwedzka, „Elektroniczna klasa”, była przykładem zaawansowanego wykorzystania komputera typu Tablet w szkole i szerokie wykorzystanie programu OneNote. W belgijskim projekcie niepełnosprawni uczniowie uruchomili wirtualny sklep rzeczy używanych. Irlandia prezentowała uczniowskie e-portfolio, a ukraińska nauczycielka przedstawiła niezwykle starannie dopracowany rozkład nauczania z elektronicznymi materiałami niemal do każdej jednostki lekcyjnej.
Przygotowanie i przeglądanie prezentacji trwało do godziny 14.00. Ożywione rozmowy w różnych językach, dodatkowe wyjaśnienia, pokazy i tłumaczenia zajęły innowacyjnym nauczycielom czas do oficjalnego otwarcia forum. Z satysfakcją odnotowaliśmy, że polskie projekty cieszyły się dużym zainteresowaniem.
Podczas zwiedzania wystaw w prywatnych apartamentach i komnatach reprezentacyjnych Hofburga, mogliśmy podziwiać także przepych i bogactwo, jakim odznaczało się codzienne życie cesarskiej rodziny, która zamieszkiwała Hofburg do 1918 roku. Pierwotnie był to zamek z XIII wieku, który wraz ze wzrostem potęgi Habsburgów i rozszerzaniem ich imperium przekształcił się we wspaniałą rezydencję monarchy. Dziś znajduje się tu siedziba prezydenta republiki oraz ważne centrum kongresowe, w którym właśnie miało miejsce spotkanie.
O godz. 14.00 nastąpiło uroczyste otwarcie forum. Dokonał tego James Bernard, dyrektor programu Partnerstwo dla Przyszłości firmy Microsoft. "Kluczowym motywem Europejskiego Forum Innowacyjnych Nauczycieli jest znalezienie sposobu na to, aby technologia stała się narzędziem transformacji i czynnikiem przyspieszającym rozwój edukacji, zmiany metod nauczania w kierunku podejścia bardziej nakierowanego na ucznia", wyjaśniał. "To miejsce prezentowania osiągnięć najbardziej innowacyjnych nauczycieli, ich pasji i zaangażowania na rzecz znalezienia nowych sposobów wykorzystania technologii do prowadzenia i inspirowania swoich uczniów. Jesteśmy pod wrażeniem wszystkich projektów przedstawionych tutaj, oraz nauczycieli, którzy poświęcają tyle czasu i wysiłku w celu wyrównywania szans swoich uczniów”.
Andrea Rittersberger z Universitetu Wiedeńskiego, inaugurując forum, dodała, że "przygotowanie uczniów do życia i pracy w XXI wieku wymaga zasadniczej zmiany w podejściu do wykorzystania technologii informacyjnej: należy ją traktować zarówno jako nieodzowne narzędzie uczenia się oraz jako przedmiot nauczania. Zwycięskie projekty są przykładami dobrych praktyk w przygotowaniu zmiany i wyzwaniach, jakie stoją przed współczesną edukacją".
Ukoronowaniem pierwszego dnia była kolacja, na zaproszenie Teo Mileva, szefa Microsoftu na Europę Centralną, w wDen Ausgangspunkt bilden Impulsstatements zu den Themen „The Future of Education“ von Franz Kühmayer und „The Climate Mystery – dramatic learning & entertainment“ von Christian Fonnesbech.wykwintnej restauracji Heuriger Werner Welser, z zacisznym ogrodem, w starym centrum dzielnicy Heiligenstadt, tradycyjnym obszarze produkcji wina. Dobra kuchnia, wyborowe wina i wiedeńskie piosenki zakończyły pracowity dzień. Polskim akcentem, skrzętnie przez nas odnotowanym, była tablica pamiątkowa na jednym z budynków, poświęcona Janowi Sobieskiemu, który z tego miejsca w 1683 r. dowodził bitwą przeciwko Turkom, oblegającym Wiedeń. Nieco emocji dostarczyła nam jeszcze jedna niespodzianka pana Jana Polaka – „wywiad na żywo” dla Radia Katowice.
Drugi dzień forum rozpoczęły warsztaty w losowo dobranych zespołach, które pracowały nad określonymi zadaniami. Znalazłyśmy się w grupie z Litwinkami, Czechami, Włoszką, Słowaczkami i Azerbejdżanką. Porozumiewaliśmy się w różnych językach, głównie po angielsku i rosyjsku. Naszym zadaniem było wypracowanie wizji ucznia XXI wieku, a następnie określenie najważniejszych skojarzeń, związanych z Wiedniem. 
Zaproszono nas do zwiedzania miasta i fotografowania najciekawszych miejsc. Całą polską czwórką wybraliśmy się na przechadzkę. Obejrzawszy ciekawostki Placu Św. Michała, między innymi, ruiny rzymskie, udaliśmy się w stronę Katedry Św. Szczepana. Urokliwe uliczki i okazałe deptaki z licznymi kościołami, barokowymi pałacami, fontannami i luksusowymi sklepami, sprawiły, że po kilku godzinach zwiedzania, wróciliśmy do Hofburga
z mnóstwem zdjęć i wrażeń. Najciekawsze fotografie naszego zespoły wykorzystane zostały do stworzenia efektownej prezentacji naszego spojrzenia na Wiedeń. Wieczorny powrót pięknym bulwarem, zwanym Ring, otaczającym wielkim kołem „Wewnętrzne Miasto” i stanowiącym syntezę wszystkich uroków Wiednia, zakończył drugi dzień konferencji.
Trzeci dzień rozpoczęły wykłady i pokazy, prezentujące najnowocześniejsze metody nauczania i wykorzystania technologii informacyjnej w edukacji. Wszyscy mówcy podkreślali, że żaden nauczyciel, żadna szkoła nie może być bierna wobec nowych technologii, które jednak nie są celem samym w sobie, lecz narzędziem w pracy nauczyciela. Należy wyposażyć pedagogów w nowoczesny sprzęt i aktualną wiedzę, jak z niego efektywnie korzystać.
Resztę dnia wypełniły indywidualne kontakty uczestników forum, co chyba było najcenniejsze. Rozmawialiśmy, wyjaśnialiśmy, dzieliliśmy się sukcesami i problemami w zakresie rozwiązań edukacyjnych w naszych krajach. Wytworna kolacja „na dachu” Hofburgu oficjalnie zakończyła tegoroczne spotkanie innowacyjnych nauczycieli z Europy.
Piątkowe przedpołudnie spędziliśmy na pożegnalnym spacerze, z kawą po wiedeńsku w jednej z urokliwych kawiarenek. Później dojazd na lotnisko, krótki lot do Warszawy i dłuższa podróż pociągiem do domu.
Oprócz wrażeń, przywiozłyśmy z forum wiele refleksji, doświadczeń i pomysłów, nawiązałyśmy ciekawe kontakty oraz mamy obiecujące plany na przyszłość. Przede wszystkim zamierzamy:
- Poświęcić więcej czasu na zbadanie możliwości MS Live Labs i spróbować wykorzystać go w swojej pracy;
- Przeglądnąć i przeanalizować jeszcze raz prace wszystkich nauczycieli z forum na www.pdp.edu.pl;
- Rozważyć możliwości stworzenia kursów z wykorzystaniem MS Learning Content;
- Aktywnie włączyć się w pracę grupy innowacyjnych nauczycieli i szkół.
Dzięki inicjatywie Microsoft i zaproszeniu Menagera Projektu „Partnerstwo dla Przyszłości” - dr Jana Polaka - mogliśmy skonfrontować nasze osiągnięcia z działaniami innych krajów, wymieniać doświadczenia i uczyć od innych. To niezwykle cenna i pożyteczna inicjatywa. Serdecznie dziękujemy.
Teresa Prokowska – Miejski Zespół Szkół nr 2 w Bolesławcu
Anna Wołoszyn – Gimnazjum w Żmigrodzie