Rozmowa z Panem Witoldem Rudolfem z Liceum Ogólnokształcącego w Otmuchowie zdobywcą głównej nagrody w konkursie "Innowacyjny Nauczyciel 2008" oraz Dariuszem Stacheckim - Wicedyrektorem Gimnazjum im. Feliksa Szołdrskiego w Nowym Tomyślu zdobywcą głównej nagrody w konkursie "Innowacyjna Szkoła 2008".
Serdecznie gratuluję zdobycia I-go miejsca w konkursie Innowacyjna Szkoła 2008 oraz Innowacyjny Nauczyciel 2008. Ostatnio dużo mówi się i pisze o innowacyjności: Innowacyjny Nauczyciel, Innowacyjna Szkoła. Co to właściwie znaczy?
Witold Rudolf: Dziękuję za miłe słowa. Innowacyjny nauczyciel to osoba, która poszukuje nowych form aktywności dla siebie i młodzieży, pozwalając młodym ludziom na twórcze poszukiwania.
Dariusz Stachecki: Również dziękuję za gratulacje. Rzeczywiście, tytuł Innowacyjna Szkoła to dla nas duże wyróżnienie, tym bardziej cenne, że zostało przyznane po ocenie dorobku naszej szkoły, po analizie tych wszystkich działań, które przez lata podejmujemy na forum oświatowym. Samo pojęcie „Innowacyjna Szkoła” oznacza dla mnie szkołę aktywną i twórczą, nastawioną na ucznia, na jego potrzeby, stwarzająca mu takie warunki, które stymulują do aktywności, do poszukiwań, do zdobywania wiedzy w sposób ciekawy i atrakcyjny. Innowacyjna szkoła to szkoła otwarta na nowe technologie, posługująca się technologią informacyjną i komunikacyjną jako narzędziem pracy. To szkoła inspirująca, stawiająca sobie wysoko poprzeczkę, wymagająca sama od siebie, nie wpadająca w rutynę. Jest to także szkoła, która potrafi zagospodarować przestrzeń wirtualną, w której tak dobrze czuje się dzisiejsza młodzież. Innowacyjna szkoła stosuje Internet jako źródło wiedzy oraz metodę mądrego i efektywnego pozyskiwania wiedzy. Korzysta z metod e-learningowych, utrzymuje kontakt z uczniem nawet po lekcjach, uczestniczy w jego aktywności, pomaga odnieść sukces w różnych dziedzinach. Innowacyjność, to w moim przekonaniu styl pracy szkoły.
Postawy innowacyjne nauczycieli oraz innowacyjność szkoły jako instytucji uruchamiają proces zmian w placówce. Rozumiem, że zarówno dla nauczycieli, jak i dla uczniów zapewnione zostały warunki ‘pozwalające na twórcze poszukiwania’.
Zatem, jakie innowacyjne rozwiązania w zakresie nauczania i administrowania zostały zastosowane w Gimnazjum w Nowym Tomyślu? W jaki sposób były wdrażane?
DS: Zaczęło się tradycyjnie od pracowni komputerowej, którą samodzielnie zorganizowaliśmy jeszcze jako szkoła podstawowa już w 1992 roku, potem przyszła kolej na jeden z pierwszych przenośnych zestawów multimedialnych w szkolnictwie, a potem pojawiły się następne ... Dziś dysponujemy trzema dwudziestostanowiskowymi, nowoczesnymi pracowniami komputerowymi, salą multimedialną, dwoma nowocześnie wyposażonymi multimedialnymi laboratoriami językowymi, laboratorium biologicznym, w którego wyposażeniu znajduje się komputer, tablica interaktywna, wizualizer i mikroskop elektroniczny … Wprowadziliśmy system udostępniania technologii, mamy 25 komputerów przenośnych, które służą nauczycielom do prowadzenia lekcji oraz pełnią funkcję mobilnej pracowni komputerowej. Posiadamy znakomicie wyposażone Gimnazjalne Centrum Informacji, w które przekształciliśmy szkolną bibliotekę. Wykorzystujemy na lekcjach elektroniczny system zbierania odpowiedzi, w którym uczniowie udzielają odpowiedzi za pomocą specjalnych pilotów radiowych. Prowadzimy szereg inicjatyw, z których chciałbym wymienić choćby uczestnictwo w projekcie Learning@Europe, ECDL przepustka w przyszłość, Bezpieczny Internet, zbudowanie i prowadzenie gimnazjalnego portalu edukacyjnego, wirtualny klub języka angielskiego, internetowy pasaż sztuki czy gimnazjalne studio nagrań. Skomputeryzowaliśmy administrację szkoły systematycznie wyposażając stanowiska pracy w komputery i instalując odpowiednie oprogramowanie. Dziś mamy wdrożony praktycznie pełen pakiet oprogramowania oświatowego firmy ProgMan z Gdyni. Na przestrzeni 9 lat, można powiedzieć, że braliśmy aktywny udział w rozwoju tego oprogramowania spotykając się ze strony ProgMan zawsze z otwartością i życzliwością. To bardzo ważne dla nas, że mamy bezpośrednie wsparcie fachowców, którzy rozumieją problemy szkoły i starają się pomóc nam usprawnić jej działanie.
Szczególne miejsce w naszej działalności zajmuje Ogólnopolska Konferencja Administratorów Szkolnych sieci Komputerowych (KASSK). W 2009 roku odbędzie się już 5-ta jubileuszowa edycja Konferencji, podczas której istnieje możliwość wymiany doświadczeń oraz kontaktu z najnowocześniejszą technologią i ekspertami.
A jakie innowacyjne rozwiązania w zakresie nauczania i administrowania zostały zastosowane w Liceum Ogólnokształcącym w Otmuchowie?
WR: Innowacyjność może być okazyjna i przeważnie taka jest. Niestety, w naszych polskich warunkach brakuje istotnego elementu uruchamiającego działania innowacyjne: zabezpieczenia finansowego takich działań. Ogromnym sukcesem wszystkich osób związanych z moją szkołą jest otwartość na nowości i gotowość do pracy tzw. wolontariackiej. Dzięki temu udaje mi się od lat, ‘małymi kroczkami’, rozszerzać wykorzystanie technologii informacyjnych (TI) na terenie szkoły. Udało się np. uruchomić w mojej szkole już w 1999 roku ogólnie dostępną pracownię multimedialną wyposażoną w projektor, komputer, wideo i łącze internetowe. W oparciu o tę pracownię od 2000 roku prowadzimy multimedialne projekty międzyprzedmiotowe polegające na tworzeniu materiałów dydaktycznych do wykorzystywania w toku lekcji. Od 2004 roku w szkole funkcjonuje szkolna sieć komputerowa – na biurku nauczyciela znalazł się komputer podłączony do sieci szkolnej i do Internetu. Od 2005 roku uczestniczymy w projekcie e-szkoła prowadzonym na terenie województwa opolskiego przez Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Informatycznego i Politechnicznego w Opolu (WODIP), we współpracy z firmą Microsoft w ramach programu Partnerstwo Dla Przyszłości.
Czy mógłby Pan przybliżyć ideę pilotażowego projektu e-szkoła w województwie opolskim?
WR: Celem projektu e-szkoła jest promowanie twórczych i aktywnych nauczycieli wykorzystujących technologię informacyjną (TI) w pracy oraz stworzenie dydaktycznych zasobów edukacyjnych. Projekt e-szkoła rozpoczął się na przełomie roku 2005/2006, a jego realizacja była możliwa dzięki wsparciu metodycznemu WODIP-u, technicznemu Hewlet Packard, Intel oraz w zakresie: oprogramowania systemowego – firmy Microsoft, zasobów edukacyjnych - Young Digital Planet, a także systemów informatycznych wspomagających zarządzanie szkołą - ProgMan.
Wracając do pytania dotyczącego innowacyjnych rozwiązań w naszym liceum chciałbym dodać, że od 2006 roku w ramach komponentu „Laptop dla nauczyciela” testujemy koncepcję wzbogacenia warsztatu nauczyciela o narzędzia TI. Dzisiaj każdy z nauczycieli (od nauczyciela matematyki po wf-istę) korzysta na lekcjach z narzędzi TI. W salach lekcyjnych jest dostęp do bezprzewodowego Internetu oraz zainstalowano projektory multimedialne. Wykorzystując platformę internetową e-szkoły, uczymy korzystania z platform e-learningowych, przygotowując dla uczniów materiały dostępne „zdalnie”. Prowadzimy także (wszyscy!) elektroniczny dziennik firmy ProgMan, który udostępnia poprzez platformę e-szkoły informacje o osiągnięciach edukacyjnych ucznia jego rodzicom. Równolegle wprowadziliśmy zmiany w administrowaniu szkołą, stosując oprogramowanie firmy ProgMan: Sekretariat, Finanse, Płace i inne. Usprawniło to znacznie zarządzanie szkołą, zwiększyło efektywność wykonywanych czynności, jednocześnie podnosząc jakość pracy szkoły.
Czy poza nauczycielami, uczniowie i rodzice, także mogą korzystać z wprowadzonych innowacyjnych rozwiązań? Jeżeli tak, to z jakich?
WR: Jak wspomniałem, korzystamy z dziennika elektronicznego i platformy internetowej e-szkoły. Dzięki temu rodzice mogą na bieżąco uzyskać informację o ocenach, obecności i innych uwagach o swoim dziecku – zwiększa to kontakt rodziców ze szkołą, którzy częściej kontaktują się z wychowawcami. Platforma e-szkoły umożliwia przydzielanie uczniom materiałów dydaktycznych. Uczniowie przyzwyczajają się do korzystania z platform e-learningowych. Nie prowadzimy pełnego e-learningu, a jedynie uzupełniamy zajęcia w szkole materiałami w Internecie. Można powiedzieć, że stosujemy inny rodzaj zadań domowych. Odbieramy zadania w różnych formach: oprócz „tradycyjnych” uczniowie przygotowują zadania domowe w formie elektronicznej. Dla naszych uczniów, przygotowanie na lekcję prezentacji lub przesłanie wypracowania e-mailem to codzienność, a nie nadzwyczajne wydarzenie. Zilustrowanie przez nauczyciela treści na lekcji pokazem multimedialnym to także standard.
DS: Oczywiście! To przecież uczeń jest odbiorcą wszystkich naszych pomysłów, działań i przedsięwzięć. To właśnie dla naszych uczniów przygotowujemy wszystkie te rozwiązania. Nie ograniczamy się tutaj do lekcji, mamy bogatą ofertę zajęć pozalekcyjnych, konkursów internetowych, wirtualnych klubów. Od 5 lat prowadzimy także forum internetowe, na którym spotykają się gimnazjaliści, ich nauczyciele i rodzice. Często też zaglądają absolwenci. To taki fenomen, który polega na tym, że spotykamy się po szkole, żeby pogadać o szkole. Nauczyciele sami mają ciekawe pomysły, prowadzą za pośrednictwem naszej infrastruktury swoje serwisy internetowe przygotowując dla uczniów sporo niespodzianek, na przykład serwis psychologa: „Psyche i Logos”. Z myślą o rodzicach wdrożyliśmy elektroniczny dziennik lekcyjny, który oparty jest o Dziennik DDJ firmy ProgMan. Dzięki sprawnej organizacji i zaangażowaniu nauczycieli rodzice na bieżąco mogą śledzić postępy swoich dzieci za pośrednictwem Internetu. Mają ułatwiony kontakt z każdym nauczycielem, wychowawcą, dyrekcją. Każdy nauczyciel posiada własne konto pocztowe na naszym serwerze, więc rodzice i uczniowie mogą się kontaktować także w formie elektronicznej. Indywidualne konta pocztowe mają także uczniowie, dlatego łatwo można im dostarczyć materiały dydaktyczne, notatki z lekcji bezpośrednio na ich skrzynki.
Jakie doświadczenia zawodowe warto przekazać innym nauczycielom oraz szkołom ubiegającym się o tytuł Innowacyjnego Nauczyciela 2009 oraz Innowacyjnej Szkoły 2009? Recepta na sukces to....
WR: Nie lubię udzielać porad. Jako doradca metodyczny rozwiązuję z nauczycielami pojawiające się problemy, nie „doradzam”. Z moich kontaktów z nauczycielami wynika, że w znacznej większości są to świetni fachowcy, bardzo zaangażowani, lubiący pracę z młodzieżą. Gdyby tylko stworzyć nauczycielom możliwości i nie blokować pomysłów, to w naszych szkołach będzie dużo więcej ciekawych działań, które można byłoby nazwać „innowacyjnymi”. Nie wiem, czy jest to recepta na sukces. Podczas Ogólnoświatowego Forum Innowacyjnych Nauczycieli w Hong Kongu, na którym miałem zaszczyt reprezentować Polskę, jako warunek niezbędny do uaktywnienia innowacji wskazano finansowanie. Tego nam brakuje: finansowego wsparcia innowacyjnych działań na poziomie szkoły.
DS: Praca, pomysł i pasja… Trzeba chcieć, mieć pewną wizję pracy szkoły i trzeba tę wizję systematycznie realizować. Nasza szkoła jest taka jak każda, nie mamy specjalnego budżetu, borykamy się dokładnie z takimi samymi problemami jak każda publiczna placówka w Polsce. Jednak staramy się wyjść naprzeciw własnym oczekiwaniom, znaleźć sposoby na ich realizację. Dzięki zwycięstwu w Konkursie Innowacyjna Szkoła nasze zasoby powiększyły się o olbrzymią tablicę interaktywną, projektor i laptop. To tez może być metoda na zdobycie atrakcyjnego wyposażenia szkoły. Tajemnica sukcesu Naszego Gimnazjum tkwi także w kadrze pedagogicznej. To właśnie dzięki zaangażowaniu nauczycieli udaje się tyle zdziałać. Pierwszy krok to oczywiście pokazanie jak to można zrobić, potem warto zbudować przekonanie, że chcemy, że możemy, że potrafimy… Nasi nauczyciele widzą bogactwo możliwości, bo przecież technologia to tylko współczesne i nowoczesne narzędzie pracy - mają własne twórcze pomysły, które staramy się wspólnie realizować. Pozwoli Pani, że w tym miejscu podziękuję w imieniu swoim oraz Dyrektora Andrzeja Wałęsy całej Radzie Pedagogicznej, pracownikom szkoły, a także Rodzicom i sympatykom szkoły za aktywność, zaangażowanie, a także wspieranie naszych inicjatyw. Każdy sukces szkoły jest naszym wspólnym sukcesem.
Dziękuję za rozmowę i życzę dalszych sukcesów zawodowych.
(Wywiad udostępniła firma Progman)
Witold Rudolf
20-letni staż pracy w szkole w roli nauczyciela informatyki. Od początku pracy pedagogicznej, w Liceum Ogólnokształcącym w Otmuchowie stara się prowadzić działalność innowacyjną wprowadzając nowe oprogramowanie oraz rozszerzając wykorzystanie TI na terenie szkoły. Od 1992 roku pełni funkcję doradcy metodycznego współpracując z Wojewódzkim Ośrodkiem Doskonalenia Informatycznego i Politechnicznego (WODIiP) w Opolu. Od 13 lat prowadzi Wojewódzkie Konkursy Informatyczne dla uczniów województwa opolskiego.
Dariusz Stachecki
Absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studia podyplomowe z informatyki oraz zarządzania oświatą. Nauczyciel przedmiotów informatycznych. Wicedyrektor Gimnazjum im. Feliksa Szołdrskiego w Nowym Tomyślu. Organizator Ogólnopolskich Konferencji Administratorów Szkolnych Sieci Komputerowych KASSK w Nowym Tomyślu, egzaminator ECDL i ECDL Advanced, egzaminator OKE, instruktor Akademii Informatycznej Cisco, trener Ogólnopolskiej Fundacji Edukacji Komputerowej, Wzorcowy Edukator Apple. Członek Polskiego Towarzystwa Informatycznego. Od wielu lat działa aktywnie na gruncie komputeryzacji szkół oraz wykorzystania technologii informacyjnej i komunikacyjnej w pracy szkoły.